Orzecznictwo powypadkowe

Wykroczenie zawodowe Ustawa o odpowiedzialności zawodowej fachowych pracowników służ­by zdrowia (Dz.U. z dnia 26 VIII 1950 r. Nr 36, poz. 332) riie wymienia konkretnych wykroczeń, za które lekarz ponosi odpowiedzialność, lecz formułuje je ogólnie w art. 3 w sposób następujący: „Fachowy pracownik służby zdrowia, który narusza zasady etyki, godności bądź sumienności zawodowej przez działanie, zaniechanie lub zaniedbanie, popełnia wy­kroczenie zawodowe, za które ponosi odpowiedzialność zawodową... „Za popełnienie takich wykroczeń zawodowych ustawa przewiduje w art. 4 kary następujące: upomnienie, naganę, pozbawienie prawa wykonywania zawodu na stałe lub czasowo (nie krócej -niż jeden rok) w określonej miejscowości lub okręgu. Kary te mogą być obostrzone grzywną i ogłoszeniem w wojewódzkim dzienniku urzędowym lub w prasie zawodowej. Ponadto ukarany naganą lub czasowym pozbawieniem prawa wykonywania zawodu nie może być zatrudniony, przez określony ustawą czas, na samodzielnych stanowiskach w społecznych zakładach służby zdrowia. Odpowiedzialność zawodowa wynikająca ze wspomnianej ustawy nie wyklucza równoczesnej odpo­wiedzialności według innych przepisów, co ustawodawca wyraźnie w art. 3 ustawy podkreśla. Fachowymi pracownikami służby zdrowia są w ro­zumieniu ustawy (art. 1, pkt 1) lekarze, lekarze dentyści, farmaceuci, fel­czerzy, pielęgniarki^ i pielęgniarze, położne oraz technicy i uprawnieni technicy dentystyczni posiadający prawo wykonywania praktyki (zawo­du). Ustawa nie dotyczy fachowych pracowników służby zdrowia, będą­cych w czynnej służbie wojskowej lub służbie bezpieczeństwa publiczne­go. Przepisy ustawy zawierają postanowienia dotyczące postępowania w sprawach o wykroczenia zawodowe. Najważniejsze z nich są następu­jące: Jeżeli wykroczenie zawodowe popełnione zostało przez fachowego pracownika służby zdrowia przy wykonywaniu czynności służbowych, to pociągnięcie go do odpowiedzialności zawodowej wymaga zgody mini­stra, któremu pracownik podlega (art. 3, pkt 2 ustawy o odpowiedzialno­ści zawodowej). Właściwi ministrowie mogą przekazywać te uprawnienia podległym władzom lub organom, np. Minister Zdrowia przekazał swe uprawnienia w tej dziedzinie rektorom akademii medycznych lub dyrek­torom instytucji naukowych w odniesieniu do fachowych pracowników służby zdrowia zatrudnionych w akademiach medycznych i instytucjach naukowych oraz wydziałom zdrowia urzędów wojewódzkich w odniesie­niu do pracowników zatrudnionych w Zakładach Opieki Zdrowotnej. W myśl instrukcji 28/59 Ministra Zdrowia z dnia 30 czerwca 1959 r. w sprawie zasad współpracy organów administracji państwowej ze Związkiem Zawodowym Pracowników Służby Zdrowia w sprawach doty­czących odpowiedzialności zawodowe} fachowych pracowników służby zdrowia (Dz.Urz.Min.Zdrowia z 1959 r. Nr 14, poz. 69) wydziały zdrowia urzędów wojewódzkich oraz rektorzy akademii medycznych i dyrektorzy instytutów naukowych powinni w tym przedmiocie zasięgać opinii Za­rządów Okręgowych Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdro­wia. Wykroczenia zawodowe ulegają przedawnieniu po upływie pięciu lat (art. 3, pkt 4 ustawy o odp. zaw.). Do orzekania w sprawach o wykroczenia zawodowe powołane- są dwie instancje: Okręgowa Komisja Kontroli Zawodowej oraz Odwoławcza Ko­misja Kontroli działająca przy Ministrze Zdrowia. W skład komisji okrę­gowych wchodzą fachowi pracownicy służby zdrowia wyróżniający się działalnością społeczną lub zawodową, powołani przez Ministra Zdrowia na okres 2 lat, oraz delegaci wojewódzkiej rady narodowej jako przed­stawiciele czynnika społecznego. Plenarne zebranie Komisji wybiera spo­śród jej członków prezesa. Komisje okręgowe orzekają w kompletach 3-osobowych; w skład kompletu orzekającego powinien wchodzić co naj­mniej jeden przedstawiciel zawodu, do którego należy obwiniony. Członkowie Komisji Odwoławczej powoływani są na okres pięciu lat. 2/3 członków Komisji Odwoławczej powołuje Minister Zdrowia spośród fachowych pracowników służby zdrowia, wyróżniających się działalnoś­cią społeczną i zawodową, oraz spośród kandydatów przedstawionych przez Centralną Radę Związków Zawodowych, zaś V3 członków powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów zawodowych (art. 10 ust. o odp. zaw.). Komisja Odwoławcza orzeka w kompletach 5-osobowych, w skład których powinien wchodzić sędzia zawodowy. Przewodniczący kompletów są wyznaczani przez prezesów komisji. Minister Zdrowia powołuje rów­nież działających przy komisjach rzeczników dobra służby zdrowia i ich zastępców, którzy w sprawach o wykroczenia zawodowe spełniają rolę oskarżycieli. Obwiniony ma prawo wybierania sobie obrońcy spośród fachowych pracowników służby zdrowia, a w braku obrońcy z wyboru — prezes Komisji wyznacza obrońcę z urzędu, również spośród fachowych pra­cowników służby zdrowia. Zarówno postępowanie wyjaśniające przeprowadzane przez rzeczni- ków dobra służby zdrowia, jak i postępowanie przed komisjami kontroli zawodowej (w obu instancjach) jest tajne. Instancją wykonawczą orze- czeń komisji są wydziały zdrowia urzędów wojewódzkich rad narodo- wych. Szczegółowe przepisy organizacyjne, dotyczące- trybu postępowania w sprawach o wykroczenia zawodowe oraz uprawnień osób i instancji uczestniczących w postępowaniu zawiera Rozporządzenie Ministra Zdro­wia z dnia 22 września 1950 r. „w sprawie orfjanów kontroli zawodowej oraz postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej fachowych pracowników służby zdrowia" (Dz. U. z 1950 r„ nr 47, poz. 243). Orzekanie o wykroczeniu zawodowym wymaga, w myśl ustawy o od­powiedzialności zawodowej fachowych pracowników służby zdrowia, stwierdzenia, czy lekarz naruszył — przez działanie, zaniechanie lub zaniedbanie — zasady etyki, godności bądź sumienności zawodowej. Nie jest to zadanie łatwe, gdyż pojęcia te, mogą być rozmaicie subiektywnie rozumiane i odczuwane. Z tego powodu należy opierać się w orzekaniu, w miarę możności, na obiektywnych podstawach, tj. na obowiązujących przepisach ustawowych (karnych, cywilnych, zawo­dowych, administracyjnych, regulaminowych); wykroczenie zawodowe często jest równocześnie naruszeniem tych przepisów. Każdą sprawę na­leży wnikliwie rozpatrzyć z punktu widzenia etyki, zarówno ogólnej, obowiązującej każdego członka społeczności, jak i etyki lekarza. Waż­nym dokumentem tej ostatniej są „Zasady etyczno-deontologiczne pol­skiego lekarza" uchwalone przez Nadzwyczajne Walne Zebranie Polskie­go Towarzystwa Lekarskiego (1977) i zatwierdzone przez Ministra Zdro­wia i Opieki Społecznej w roku 1979. Jest to zbiór 50 zasad, które w pro­sty i zwięzły sposób wskazują lekarzowi drogę właściwego, etycznego postępowania we wszystkich dziedzinach jego działalności. Każdy lekarz powinien zapoznać się z tym dokumentem i posiadać go w swej biblio­tece. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej zalecił opieranie się na tych zasadach przy- orzekaniu o wykroczeniach zawodowych przez komisje kontroli zawodowej (zalecenie to z dnia 30 marca 1968 r., publikowane w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Zdrowia i Op. Społ. Nr 6, poz. 30—36, odnoszące się do poprzedniej wersji zasad z roku 1967 jest rów­nież aktualne dla zasad z roku 1979).